AZBEST – obowiązki właścicieli nieruchomości, bezpieczne użytkowanie i zasady usuwania wyrobów azbestowych
Azbest przez wiele lat był powszechnie wykorzystywany w budownictwie, przede wszystkim do produkcji pokryć dachowych, elewacji, rur oraz materiałów izolacyjnych. Obecnie wiadomo, że stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia człowieka. Wdychanie uwalniających się do powietrza włókien azbestowych może prowadzić do rozwoju groźnych chorób układu oddechowego, w tym nowotworów.
Pomimo obowiązującego zakazu stosowania wyrobów zawierających azbest, nadal znajdują się one na wielu nieruchomościach. Dlatego istotne jest, aby właściciele i zarządcy budynków znali swoje obowiązki związane z ich identyfikacją, oceną stanu technicznego, zgłaszaniem oraz bezpiecznym usuwaniem.

Czym jest azbest i gdzie można go spotkać?
Azbest to naturalnie występujący minerał o włóknistej budowie, charakteryzujący się m.in. wysoką odpornością na działanie wysokich temperatur, czynników chemicznych oraz dużą wytrzymałością mechaniczną. Ze względu na te właściwości był szeroko wykorzystywany w przemyśle i budownictwie.
Do najczęściej spotykanych wyrobów zawierających azbest należą:
płyty azbestowo-cementowe faliste i płaskie, potocznie nazywane eternitem, stosowane jako pokrycia dachowe;
płyty elewacyjne i okładziny ścienne;
rury wodociągowe i kanalizacyjne;
materiały izolacyjne i ogniochronne;
uszczelki, sznury oraz inne wyroby wykorzystywane w przemyśle.
Szczególnie często azbest występuje w budynkach wzniesionych lub remontowanych przed wprowadzeniem zakazu stosowania wyrobów zawierających ten materiał w Polsce w 1997 r.
Należy pamiętać, że sam wygląd materiału nie pozwala na jednoznaczne potwierdzenie obecności azbestu. W przypadku wątpliwości konieczna jest odpowiednia ocena, a w razie potrzeby również badanie próbki w specjalistycznym laboratorium.
Dlaczego azbest jest niebezpieczny dla zdrowia?
Największe zagrożenie związane z azbestem wynika z możliwości uwalniania do powietrza mikroskopijnych włókien, które przedostają się do organizmu człowieka przede wszystkim drogą oddechową.
Do uwalniania włókien może dochodzić zwłaszcza podczas:
łamania i kruszenia płyt azbestowych;
cięcia, wiercenia i szlifowania wyrobów;
uszkadzania lub niewłaściwego demontażu pokryć dachowych;
nieprawidłowego składowania i transportowania odpadów azbestowych.
Długotrwałe narażenie na działanie włókien azbestowych może prowadzić do rozwoju chorób azbestozależnych, takich jak pylica azbestowa, zmiany opłucnowe, rak płuca oraz międzybłoniak opłucnej i otrzewnej. Choroby te mogą ujawnić się dopiero po kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu latach od narażenia.
Warto podkreślić, że samo występowanie wyrobów zawierających azbest na nieruchomości nie oznacza automatycznie bezpośredniego zagrożenia. Istotne znaczenie ma przede wszystkim ich stan techniczny oraz możliwość uwalniania włókien do powietrza. Nie oznacza to jednak, że można pozostawić je bez kontroli.

Jakie obowiązki ma właściciel nieruchomości, na której znajduje się azbest?
Obowiązki właścicieli i zarządców nieruchomości wynikają przede wszystkim z przepisów dotyczących bezpiecznego użytkowania oraz wykorzystywania wyrobów zawierających azbest.
Do podstawowych obowiązków należą:
1. Przeprowadzenie inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest
Właściciel lub zarządca nieruchomości powinien ustalić, czy na terenie posesji znajdują się wyroby zawierające azbest, określić ich rodzaj, ilość oraz miejsce występowania.
Inwentaryzacja obejmuje m.in. pokrycia dachowe, elewacje, instalacje i urządzenia zawierające azbest, a także inne wyroby oraz odpady zawierające ten materiał.
2. Sporządzenie „Oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest”
Każdy właściciel lub zarządca nieruchomości, na której znajdują się wyroby zawierające azbest, ma obowiązek sporządzić ocenę ich stanu technicznego i możliwości bezpiecznego użytkowania.
Ocena pozwala określić stopień pilności usunięcia azbestu i wskazuje, czy konieczne jest podjęcie pilnych działań zabezpieczających lub demontaż.
Termin ponownego przeprowadzenia oceny zależy od stanu technicznego wyrobów:
III stopień pilności – jeżeli wyroby są w dobrym stanie technicznym i nie są uszkodzone, kolejną ocenę należy wykonać po 5 latach;
II stopień pilności – jeżeli stwierdzono drobne uszkodzenia, kolejną ocenę należy wykonać po roku;
I stopień pilności – jeżeli wyroby posiadają duże i widoczne uszkodzenia, wymagają pilnego usunięcia lub zabezpieczenia.
Sporządzoną ocenę należy przechowywać wraz z dokumentacją obiektu.
3. Coroczne składanie „Informacji o wyrobach zawierających azbest”
Właściciele nieruchomości mają obowiązek przekazywania informacji dotyczących posiadanych wyrobów zawierających azbest.
Informację należy składać:
osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami – do właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta;
osoby prawne oraz jednostki organizacyjne – do właściwego marszałka województwa.
Informację należy przedkładać corocznie, w terminie do 31 stycznia, za poprzedni rok kalendarzowy.
Obowiązek ten dotyczy również aktualizowania danych w przypadku zmiany ilości, rodzaju lub lokalizacji wyrobów zawierających azbest, a także po ich usunięciu.
Czy można otrzymać dofinansowanie na usunięcie azbestu?
Usuwanie wyrobów zawierających azbest może być wspierane ze środków publicznych. Do głównych instrumentów finansowania należą:
środki Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW);
środki Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW);
środki budżetów gmin.
Zakres dofinansowania może obejmować demontaż wyrobów azbestowych, ich transport oraz bezpieczne unieszkodliwienie.
Ważne: dofinansowanie przeznaczone na usuwanie azbestu co do zasady nie obejmuje zakupu ani montażu nowego pokrycia dachowego. Koszty wykonania nowego dachu właściciel nieruchomości powinien uwzględnić we własnym zakresie.
Możliwość uzyskania wsparcia, wysokość dofinansowania, terminy naboru oraz warunki uczestnictwa zależą od aktualnie realizowanych programów. W celu uzyskania szczegółowych informacji należy kontaktować się z właściwym urzędem gminy.
Do kiedy należy usunąć azbest?
Zgodnie z założeniami „Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032” wszystkie wyroby zawierające azbest powinny zostać usunięte do końca 2032 roku.
Oznacza to, że właściciele nieruchomości, na których nadal znajdują się takie materiały, powinni odpowiednio wcześniej zaplanować ich bezpieczne usunięcie, uwzględniając stan techniczny wyrobów oraz możliwości finansowe.
Oferta naszej firmy
Nasza firma oferuje możliwość współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego w zakresie działań związanych z ochroną środowiska, w szczególności edukacji ekologicznej oraz gospodarowania wyrobami zawierającymi azbest.
W ramach współpracy zapewniamy wsparcie m.in. w zakresie:
edukacji ekologicznej – przygotowywania i realizacji działań informacyjno-edukacyjnych skierowanych do mieszkańców, opracowywania materiałów edukacyjnych, ulotek, prezentacji oraz artykułów informacyjnych;
inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest – identyfikacji i ewidencjonowania wyrobów azbestowych, określania ich rodzaju, ilości oraz lokalizacji, a także opracowywania dokumentacji niezbędnej do aktualizacji danych;
Wspieramy samorządy w podejmowaniu działań na rzecz zwiększania świadomości ekologicznej mieszkańców, poprawy jakości środowiska oraz bezpiecznego usuwania wyrobów zawierających azbest.
Skuteczna edukacja ekologiczna w gminie wymaga systematyczności, różnorodnych form przekazu oraz aktywnego zaangażowania mieszkańców. Połączenie tradycyjnych działań informacyjnych z nowoczesnymi narzędziami komunikacji oraz praktycznymi inicjatywami pozwala osiągać wymierne efekty środowiskowe i społeczne.
W razie szczegółowych pytań odnośnie współpracy, proszę o kontakt z Naszym biurem na adres e-mail: biuro@greenlynx.pl.


Komentarze